Een blauwe maandag

In 2005 is er een komkommernieuwtje de wereld in gebracht dat elke derde maandag van januari weer gretig opduikt: vandaag is het Blue Monday, volgens een ingewikkelde en deels geheime berekening van de Britse psycholoog Cliff Arnall de meest deprimerende dag van het jaar. Volgens een uitleg van de Britse Mental Health Foundation komen in Arnalls formule verschillende factoren samen, in onbekende eenheden. Uiteraard de dag van de week (de eerste), het weer (koud en vaak nat), het feit dat het lang donker is, dat de herinneringen aan de decembermaand zijn weggeëbd maar de schulden nog bestaan, de motivatie laag is om te gaan werken en de goede voornemens nu officieel allemaal zijn mislukt.

Men kan zich afvragen of deze zaken zich allemaal op deze specifieke maandag voordoen: het is vandaag prachtig weer, misschien is er net een goeie film op tv en gebeurt er onverwacht iets positiefs in de wereld. Het geluk op een dag hangt minder af van de ‘grote’ omstandigheden dan van de kleine toevallige gebeurtenissen en voornamelijk zelf-ondernomen activiteiten en daarom lijkt het vooraf bombarderen van een dag tot depressief bij voorbaat al willekeurig. In academische kringen is de psycholoog overladen met kritiek, waaronder het feit dat hij zijn uitkomst door reisbureaus zou hebben laten sponsoren. In dat geval lijkt me Blue Monday als ‘depressieve dag’ uitermate slim gekozen: een dag als tijdseenheid geeft precies het juiste houvast voor kranten en tijdschriften om er een artikeltje aan te wijden en gunt de nietsvermoedende lezer net genoeg tijd om op reizen naar Bali te gaan zoeken.

Toch zijn de factoren in Arnalls depriformule nog niet zo slecht gekozen. Als we het hebben over geluk in het kader van De Gelukkige Stad gebruiken we vaak het Positive Design Framework, opgesteld door Pieter Desmet en Anna Pohlmeyer van het Delft Institute of Positive Design van de TU Delft, niet als kant-en-klare ‘geluksformule’, maar wel als onderlegger om op een gelaagde manier over geluk te kunnen praten. Hierin komen drie factoren samen die het geluk van een persoon bepalen: het beleven van positieve emoties (pleasure), het nastreven van persoonlijke doelen en het gevoel betekenis aan het leven te geven (purpose) en het gevoel hebben het goede doen voor de ander en voor de wereld (virtue).

Blue Monday lijkt zowel te gaan over onplezierigheid (lang donker, koud en nat weer), als een gebrek aan motivatie (weinig inspiratie op het werk en een laag energieniveau) en een soort algeheel falen in het goede doen (hoge schulden en mislukte goede voornemens). Of dit zich nu precies vandaag voordoet of niet, ik kan me inderdaad voorstellen dat de combinatie ongelukkig maakt.

En toch is deze dag sinds Arnall wel een beetje spannender geworden. De lange januarimaand kenmerkt zich door een druilerige saaiheid, en tot 2005 was de derde maandag daar één ongeaccentueerde tijdspanne in. Maar nu de dag zo speciaal is, maakt dat me toch benieuwd naar wat er gaat gebeuren. Spannend, Blue Monday, hoe gaan we dit overleven? Zullen we samen Blue Monday doorbrengen?

Wat er gebeurt als je iets negatiefs een pakkende naam geeft, is wonderbaarlijk en dit wordt goed duidelijk op sommige plaatsten in de wereld. Tijdens een rondreis door Tasmanië afgelopen jaar kregen we volgens de gids het meest depressieve stadje van Australië te zien, Queenstown. De grote kopermijnen rond de plaatsje zijn al jaren uitgeput en wat rest is een buitenaards landschap, dichtgetimmerde straten en een met zware metalen vervuilde rivier. De paar duizend mensen die nog zijn overgebleven, leven, door de ligging aan de westkust, in een klimaat met 330 dagen bewolking per jaar. In de bus trokken we dus al onze regenjassen aan om bij aankomst direct naar buiten te rennen. “Wie vindt de meest verlaten straat?” “Waar was de speeltuin met hangende locals?” Ook het Amsterdamse Hans Brinker Budgethotel, dat zichzelf promoot als het slechtste hotel ter wereld (“atmosphere of a Russian prison”), weet precies hoe dit werkt en hun advertentiestrategie heeft ze zeker geen windeieren gelegd. Blue Monday is in onze reis door de tijd verworden tot onvermijdelijk ramptoerisme.

hans-brinker-24

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tijdelijke onplezierigheid geeft, als we er een naam met veel superlatieven aan geven, dus wel een gevoel van spanning en sensatie: als iets zó erg is, word je toch stiekem een beetje benieuwd. Tijdelijk, dat wel, want stel je toch voor dat je een maand in het vieze hotel moest blijven logeren, of nog erger: in Queenstown zou wonen. Het ‘deprimerendste ever’ is alleen zwarte humor met uitzicht op betere tijden.

Hopelijk duurt vandaag dus maar een blauwe maandag.

 

Door: Stella