Geluk en de wederopbouw

Rotterdam – een stad die niet te doorgronden is zonder te kijken naar zijn fascinerende verleden. Slechts een paar dagen na het grote bombardement op 14 mei 1940 werden er al plannen gemaakt voor de Wederopbouw. Eerst was dit wat traditioneler met het masterplan van stadsarchitect Witteveen, later radicaal modern met het Basisplan geïnspireerd op de CIAM-gedachte van licht, lucht en ruimte. Dat tweede plan kwam er, grotendeels, en werd vlijtig gebouwd onder de lichtreclame op de Coolsingel die straalde ‘Aan de Slag!’.

Achter de bouwplannen zaten scherpe gedachtes, die vooral in Rotterdam, consequent en zonder veel compromissen zijn uitgevoerd. Om een gelukkige stad te kunnen ontwerpen beginnen we dus hier, bij de idealen van Maaskant, van der Broek en Bakema, Kraaijvanger en vele andere bepalende stadsdenkers. Welke stad zagen zij voor zich? En hoe heeft deze zich standgehouden in een veranderende wereld, van de chique jaren 50, tot de rode jaren 60 en 70, de rommelige jaren 80 en 90, tot nu, een tijd voor een grote herwaardering en ongegeneerde nostalgie?

Om dit te ontdekken waren in het vak twee lessen gewijd aan deze context. Woensdag 28 februari kwam documentair fotograaf Joost van der Vleuten spreken over zijn projecten in en rond de Lijnbaanflats in het Rotterdamse centrum, waar hij bovendien woont en veel bewoners kent. Zijn werk is geïnspireerd op de gedachtes over wonen uit het modernisme, zoals dat van Le Corbusier, waar veel Wederopbouwarchitecten goed naar hebben gekeken. Het repetitieve en machinematige karakter van de gebouwen leidde tot strakke, bijna automatische fotoseries die het gebruik van deze woonmachine registreren. Zo bevat het project ‘Machine for Living’ series foto’s van alle plekken op de galerij die zijn volgestouwd met spullen en ‘Balcony Scenes’ beelden van het bankje buiten recht van boven met alle scenes die het meemaakt. Voor Beyond Utopia liep Joost een dag mee in het woonkamer-leven van een groot aantal van zijn flatbewoners en legde dit vast, om zo de sociale structuren zoals deze in de jaren 50 waren bedacht, in deze individualistische tijd weer symbolisch terug te halen.

Lezing Joost van der Vleuten_De Gelukkige Stad (0)Op woensdag 7 maart kwam Platform Wederopbouw, de organisatie achter het digitale platform, een lezing en rondleiding geven. Sinds een tijdje worden op www.wederopbouwrotterdam.nl foto’s, tekeningen, archieven en ook persoonlijke verhalen verzameld over deze tijd en het erfgoed dat deze heeft achtergelaten. Historica Astrid Karbaat legde het verloop van deze periode, van ruwweg 1940 tot 1968 uit, waarna Paul Groenendijk en Amanda Terpstra de studenten een nachtelijke rondleiding gaven langs de meest bijzondere plekken rond het Groot Handelsgebouw. Zoals het vreemde, veelhoekige ‘bouwcentrum’, dat als een vreemde eend midden in een wijkje staat, de ooit zeer chique en elegante Lijnbaan als één van de eerste autovrije winkelgebieden en de stille expeditiestraten, achterkanten midden in de stad.

180307-10

180307-05180307-12

De komende weken verwelkomen we sprekers over collectiviteit en, uiteraard, over geluk. Stay tuned!

 

Foto’s: Jorinde Beijerling en Joost van de Vleuten.