De Gelukkige Stad goes bloemkool in De Tanthof, Delft

“I find myself posessed with a swelling enthousiasm for the… Tanthof.”

“Ik denk dat het mogelijk is om hiervan over twintig jaar een toeristische attractie te maken (…) met als wervende slogans: de Tanthof; zijn chaos, zijn vitaliteit, zijn levendigheid, zijn keuze, zijn kakelbonte bedoelingen.”

Rem Koolhaas, 1990

Al in 1990 zag de wereldberoemde architect Rem Koolhaas een (verre) toekomst in de Tanthof, de gigantische jaren ‘80 wijk ten zuiden van Delft. De geschiedenis van de wijk, gelegen in een stad waarvan veel inwoners een liefde hebben voor stedenbouw en architectuur, is uniek. Een origineel plan van bureau Van der Broek en Bakema uit 1979, waarin grote volumes, flats, en grote wegen en waterpartijen als het ware een gigantische sculptuur vormden, was al bijna volledig goedgekeurd, toen een groep jonge ontwerpers in opstand kwam. Met nieuwe idealen over diversiteit, kleinschaligheid, ecologie en collectiviteit ontwierpen zij samen met Bakema een nieuw, veel organischer plan. Deze was geïnspireerd op de landschappelijke structuren, zoals sloten en kreekruggen, die in het landschap lagen, en bood ruimte voor allerlei verschillende invullingen op verschillende plekken. Een verdwaalwijk, maar wel één waarin niets hetzelfde is. Het frivole Tanthof is dit jaar het decor van het vak De Gelukkige Stad.

In vier groepen van vier studenten komen de volgende uitdagingen aan bod, die op woensdag 13 maart door de Gemeente Delft zullen worden toegelicht. Uiteindelijke verzint elke groep een interventie in de Tanthof, die niet alleen een uitspraak doet over onderstaand probleem, maar daarbij de wijk gelukkiger maakt.

Web_Tanthof-3

1. Eenzijdig ruimtegebruik:
Op veel momenten van de dag zijn de straten van de Tanthof leeg – best gek eigenlijk voor zo’n locatie midden in de Randstad. Hoe zorgen we voor intensiever, slimmer en/of multifunctioneler ruimtegebruik? Hierbij gaat het om meer dan ‘meer woningen bouwen’. Hebben de straten bijvoorbeeld meerdere functies? Wat gebeurt er overdag, wanneer iedereen naar zijn werk is? Op lege parkeerplaatsen bijvoorbeeld? Kunnen we ruimte maken voor het verbouwen van eten? Of kunnen huizen flexibeler worden ingericht, zodat er meerdere activiteiten kunnen plaatsvinden?

Web_Tanthof-10

2. Vergrijzing:
De gemiddelde Tanthof-bewoner wordt ouder, is daarom vaker thuis, maar is ook minder mobiel. De openbare ruimte is om dit moment niet voor ouderen ingericht. Er zijn veel stoepjes, randjes en krappe hoeken, bovendien is er weinig te doen. Ouderen kijken graag naar buiten, maar ook wat dat betreft valt er niet veel te zien. Zou je de straten kunnen verlevendigen en ouderen daarbij kunnen betrekken?

Web_Tanthof-17

3. Klimaatadaptatie:
Door het veranderende klimaat regent het vaker en harder. De stenige inrichting van de Tanthof laat het water niet infiltreren, maar zorgt voor grote plassen en druk op het riool. Gelukkig zijn er allerlei oplossingen denkbaar – zoals waterpleinen, vijvers, half-verharding in allerlei patronen, of juist de opvang en hergebruik van water. Als er toch zo’n ingreep wordt gedaan in de wijk, kan dat dan op een manier die de wijk sterker maakt in meerdere opzichten?

Web_Tanthof-9

4. Het landjepik-probleem:
Hoe gaan we om met ‘landjepik’, private claims op openbaar gebied? In de loop van de tijd hebben veel particulieren stukjes gemeentegrond aan hun tuin toegevoegd, door bijvoorbeeld de schutting een paar meter te verzetten. Dit lijkt een klein probleem, maar opgeteld gaat het over honderden vierkante meters, soms zelfs volledige straten die een stukje naar voren zijn geschoven. Bewoners stelden, voornamelijk in de jaren 80 en 90, deels terecht, dat de gemeente de groene stukjes grond verwaarloosde en er zo tenminste nog iemand kon genieten van wat anders overwoekerd met onkruid zou zijn. Een probleem hiermee is echter dat er onder de grond vaak juist op deze plekken riolering en elektriciteit ligt, soms geeft landjepik zelfs onveilige verkeerssituaties omdat de stoep helemaal verdwijnt. Gemeentegrond is er niet voor niets.

In verband met de verjaring van eigendomsrechten na 20 jaar, een termijn die precies dit jaar in veel gevallen verloopt, is nietsdoen geen optie. De tuintjes leeghalen, wanneer er niet tot huur of koop van de gemeente wordt besloten, zoals nu gebeurt, geeft echter ook geen positief beeld. Deze discussie gaat over een groter vraagstuk van individueel vs collectief vs publiek belang. Kunnen we de stukken grond bijvoorbeeld ook collectief benutten als, niet-privaat en niet-publiek, maar gedeeld eigendom? Is er een ongewone oplossing voor dit actuele thema?

Web_Tanthof-14

Eind mei (datum volgt) zullen de studenten hun plannen presenteren in de Tanthof zelf. Houd de website in de gaten voor meer informatie.

Foto’s van de Tanthof en tekst: Stella Groenewoud